Scenariusz warsztatu „Współpraca Oparta na Empatii”

Dobre przygotowanie warsztatu zaczyna się od ogólnej koncepcji i badania potrzeb. W Metodzie TROP podkreślamy, że nawet w naukach socjologicznych odchodzi się od paradygmatu BADANIA ku paradygmatowi PYTANIA. Przed warsztatem trener powinien nawiązać kontakt (chociażby telefoniczny lub mailowy) z przyszłymi uczestnikami, przedstawić im koncepcję warsztatu i zapytać o ich potrzeby, pomysły, intuicje. Już wtedy powinien skoncentrować swoją uważność i okazać szacunek oraz zainteresowanie.

Prowadzący, jeżeli jest to możliwe, powinien być w miejscu zajęć  nieco przed godziną rozpoczęcia warsztatu – dogadać szczegóły z ew. organizatorami, przygotować salę itp. Ta przed-warsztatowa „krzątanina” jest czasem na koncentrację, nawiązanie kontaktu z własnymi uczuciami, nastawieniem się na spotkanie. Ważnym jest empatyczne powitanie wchodzących na salę uczestników.

W naszej metodyce każdy warsztat zaczynamy od fazy nazywanej

KONTAKT I KONTRAKT

KONTAKT – trener stara się nawiązać empatyczny kontakt z uczestnikami, buduje atmosferę międzyludzkiego spotkania i poczucia bezpieczeństwa. Wita się, przedstawia, skupia uwagę na uczestnikach

KONTRAKT – prowadzący komunikuje uczestnikom, że nasze warsztaty opierają się na wzajemnym szacunku, którego wyrazem jest umowa (kontrakt) między prowadzącym a uczestnikami.

Operacyjnie może to oznaczać, że prowadzący otwiera warsztat krótkim wprowadzeniem, proponuje przejście na TY i proponuje tzw. RUNDKĘ. Jeżeli ktoś nie godzi się na mówienie sobie po imieniu, prowadzący okazuje szacunek i akceptację takiej postawy. W czasie rundki uczestnicy przedstawiają się. Prowadzący zachęca do tzw. rezonansu, czyli podzielenia się pierwszymi myślami i uczuciami, które powstają w umysłach uczestników TU i TERAZ (na początku warsztatu). Mogą to być oczekiwania, pytania związane z jakimś elementem wprowadzenia, jakieś konkretne potrzeby, ciekawość, niepokój. Prowadzący podkreśla, że każdy rezonans jest ważny, a mówienie o nim jest już realizacją podstawowego celu, czyli empatycznej wymiany prowadzącej do pogłębiania świadomości.

UWAGA – prowadzący używa własnego stylu pracy. Może żartować, być „rzetelno-konkretnym”, „ciepłym”, żywiołowym lub spokojnym. Eksponować doświadczenie (jeżeli jest doświadczonym trenerem), albo świeżość (jeżeli jest trenerem poczatkującym).

Jego zadaniem jest „Być SOBĄ, być autentycznym i skoncentrowanym na spotkaniu z innymi.

ĆWICZENIE ROWOJU UWAŻNOŚCI EMAPTYCZNEJ

Następnym etapem warsztatu jest przejście bazowego ćwiczenia z zakresu UWAŻNEGO SŁUCHANIA i DOCENIANIA.

Uczestnicy proszeni są o dobranie się w pary z osobami, których nie znają. Prowadzący proponuje specyficzną formą dialogu.

Osoba nr 1 ma opowiedzieć osobie nr 2 o konkretnej sytuacji, w której komuś pomogła. Zadaniem jest wejście w proces kontaktu z własnymi emocjami, pogłębiania świadomości, a także „doceniania samego siebie” za coś dobrego, co się realnie zrobiło.

Osoba nr 2 ma skoncentrować się na słuchaniu. Jej zadaniem jest stworzyć empatyczną przestrzeń wspierającą pracę nad sobą osoby nr 1. Trener prosi o to, żeby słuchacz nie „przejmował” inicjatywy, pozwolił na swobodne mówienie, zmiany tematu, akceptował momenty milczenia. Słuchający może skorzystać z technik medytacyjnych – jeżeli w polu jego świadomości pojawi się jakieś pytanie, interpretacja, czy własne wspomnienie, to może to sobie uświadomić i „przepuścić”, nie zakotwiczać się na niej. Może milczeć, zadawać pytania, parafrazować – może robić różne rzeczy pod warunkiem, że są one pomocne osobie mówiącej. Może też zapytać osoby nr 1 czy to, co robi jej pomaga.

INSPIRACJA/REFLEKSJA/POGŁĘBIANIE ŚWIADOMOŚCI

Fazą domykającą doświadczenie jest grupowe omówienie przeżytego doświadczenia. Uczestnicy siadają w kręgu (8 do 12 osób) i dzielą się swoimi emocjami i przemyśleniami. Prowadzący dba o to, żeby wypowiedzi nie były oceniane, czy w inny sposób dyskredytowane. Pilnuje także tego, żeby znalazł się czas na wypowiedź każdego uczestnika (zasada KAŻDY JEST WAŻNY).

TRANSFER

Prowadzący proponuje uczestnikom zastanowienie się nad tym, gdzie i w jaki sposób mogliby uważność empatyczną rozwijać, a także wprowadzać do współpracy. Warto podkreślić, że uważność empatyczną trzeba regularnie ćwiczyć, rozwijać, czasem odblokowywać, czy pogłębiać. Ważnym jest też wprowadzanie jej w kulturę organizacyjną firm, organizacji pozarządowych, uczelni, szkół, a także jednostek służby zdrowia, czy urzędów. Potrzebna jest wszędzie.

Jeżeli jest to możliwe, prowadzący proponuje uczestnikom, żeby umówili się na sesje aktywnego słuchania. Przedstawia prostą strukturę – dwie osoby umawiają się na dwie godziny. Jedna godzina przeznaczona jest dla jednej osoby – druga słucha. Po godzinie zamieniają się rolami. Ważnym jest, żeby prowadzący pokazał możliwości dalszego rozwoju w oparciu o profesjonalistów TRUE. Przede wszystkim może zaprosić uczestników do KOALICJI osób działających na rzecz WSPÓLPRACY OPARTEJ NA EMAPTII. Warto też uświadomić uczestnikom, że EMPATYCZNEJ UWAŻNOŚCI trzeba się nauczyć (rozwinąć ją w sobie), a po nauczeniu się systematycznie ćwiczyć. Zmotywować ich do brania udziału w cyklach podnoszących tego typu kompetencje.

Bardzo prosimy o nadsyłanie opisów (esejów, analiz, przemyśleń, a nawet prostych informacji). Chcemy budować w oparciu o nie inspirującą narrację i udostępniać ją publicznie.

KAMIEŃ MILOWY

Przypominamy, że kamieniem milowym naszej akcji są DNI EMPATII (od 26 września do 9 października 2016 roku). Zbudowane są one wokół MIĘDZYNARODOWEGO DNIA EMPATII, który obchodzony jest corocznie 2 października. Chcemy, żeby w tym czasie w całej Polsce odbyło się jak najwięcej warsztatów, seminariów, coachingów, treningów poświęconych właśnie tej tematyce. Można je robić po swojemu – przedstawiona powyżej koncepcja warsztatu jest propozycją dla tych, którzy potrafią pracować Metodą TROP lub są przygotowani do prowadzenia tego typu zajęć w jakiejś profesjonalnej szkole trenerów. Wszystkich innych zachęcamy do realizacji własnych koncepcji (np. seminariów, spotkań tematycznych, warsztatów prowadzanych w oparciu o inne podejścia).

Liczymy na to, że dzięki naszym wspólnym działaniom wzrośnie świadomość konieczności podjęcia systematycznej pracy nad rozwojem dojrzałych form WSPÓŁPRACY OPARTEJ NA EMPATII.

Autor scenariusza Jacek Jac Jakubowski